نفت ایران یا ونزوئلا
ونزوئلا چند ماهی است که در دومین جایگاه اوپک از لحاظ میزان ذخایر جا خوش کرده است جاییکه از ابتدای تاسیس این سازمان تا کنون در اختیار ایران بوده است.تقریبا یکسالی است که اوپک در گزارش های ماهیانه خود به طور رسمی ونزوئلا را دارنده دومین ذخایر نفتی کشورهای عضو خود معرفی می کند و تمام این مدت نیز مسوولان ایرانی بارها تاکید کرده اند که این جایگاه همچنان متعلق به ایران است و ونزوئلا با تقلب برنده این جایگاه شده است .
یکسالی است که مسوولان نفتی و بالاخص نماینده ویژه ایران در اوپک هر بار در گفت وگوهای خود با رسانه های مختلف از تلاش هایی برای رفع این سوء تفاهم خبر می دهد و پس ار گذشت تقریبا یکسال از این مساله این بار نیز محمد علی خطیبی در مواجه با این سوال تاکید می کند بارها در مورد این مساله توضیح دادم و هنوز هم خبر جدیدی نداریم.
وی در تمام مراحل گفت وگوی خود با "خبرانلاین " بر ادامه جلسات کارشناسی برای رسیدن به نتیجه واحد اصرار دارد و تنها نکته ای که دراظهارات این مقام مسوول به عنوان حرکتی تازه دیده می شود مطرح شدن این موضع در جلسه وزیران و برگشت بدون نتیجه ان به جلسات کارشناسی برای بررسی بیشتر و رسیدن به نتیجه واحد است .
اگرچه به اذعان نماینده ویژه ایران در اوپک اظهاراتش تقاوتی با دوماه گذشته ندارد و از آنزمان تا کنون اتفق خاصی نیفتاده اما دلایل این مسوول برای کم رنگ نشان دادن این مساله و کم بودن زمان برای نتیجه گیری در این مورد قابل توجه است که در ادامه مشروح آن را می خوانید :
این خصوص را بیشتر به سمت مسایل علمی و کارشناسی سوق دهد تا مسایل سیاسی و روابطی از این قبیل.
*اصلا چه شد که ایران جایگاه خود را یک شبه به ونزوئلا داد؟
متأسفانه سیستم سنتی فعلی در اوپک بدین گونه است که هر کشوری میزان ذخایر خود را اعلام میکند صرفاً به جهت آنکه از سوی یک دولت و به صورت رسمی اعلام میشود، پذیرفته میشود در حالی که این روش به نظر ما با ایرادات بسیاری مواجه است. ایران معتقد است باید کمیتهای جهت بررسی میزان ذخایر اعلام شده از سوی کشورها تشکیل شود و پس از اعلام ذخایر از سوی اعضا این امر مورد بررسی و کارشناسی قرار بگیرد.
براساس میزان ذخایر اعلام شده از سوی ونزوئلا، این کشور در جایگاه دوم اوپک قرار میگیرد که ما معتقدیم این کشور با محاسبه میزان ذخایر نفتی غیر مرسوم (نفت خام فوق سنگین) خود این جایگاه را کسب کرده که این امر خلاف محاسبههای مرسوم است.
*منظور شما این است که اعلام این آمار خلاف قوانین موجود درخصوص محاسبه میزان ذخایر نفتی کشورهاست؟
در حال حاضر درخصوص محاسبه نفت خامهای غیرمرسوم به عنوان میزان ذخایر نفتی یک کشور بحثهای زیادی وجود دارد. اما روندی که تاکنون طی شده عدم اعمال میزان این ذخایر در جمع دخایر نفتی یک کشور بوده است. چرا که بسیاری از کارشناسان معتقدند نفت خام غیر مرسوم یا همان نفت خام فوق سنگین به صورت جامد استخراج میشود و نمیتوان آن را در جمع میزان ذخایر نفت خام مرسوم محاسبه کرد. اما در حال حاضر ونزوئلا با تأکید بر اجرای طرحهای توسعهای برای پالایش اینگونه نفت خامها بر محاسبه این میزان نفت خام غیرمرسوم خود اصرار میورزد. البته بر هیچ کس پوشیده نیست که ونزوئلا دارنده بیشترین میزان ذخایر نفت خام فوق سنگین در جهان است که رقمی حدود یک هزار میلیارد بشکه را شامل میشود که در صورت محاسبه این نوع نفت خام با نفت خام مرسوم و سبک باید جایگاه اول اوپک را به ونزوئلا داد و حتی عربستان نیز در اینصورت قدرت رقابت نخواهد داشت. فعلاً بحث عدم محاسبه این دو نفت با یکدیگر در اوپک باز است و قرار است به صورت جدی به بحث گذاشته شود اما زمان آن هنوز مشخص نیست.
*ایران برای پس گرفتن جایگاه خود تاکنون چه کرده است؟
باید تأکید کنم که از این بابت نگرانی وجود ندارد چرا که قدرت کشورها در سازمان کشورهای صادرکننده نفت بر مبنای تولید محاسبه میشود که ایران کماکان در رتبه دوم قرار دارد. میزان ذخایر کشورهای عضو اوپک از اهمیت چندانی به سبت تولید برخوردار نیست و از این بابت جای نگرانی وجود ندارد. مهمتر آنکه هیچ یک از سازمانها و نهادهای بینالمللی این آمار را هنوز نپذیرفتهاند و همچنان بر جایگاه دوم ایران از لحاظ دارنده دومین ذخایر نفتی در میان اعضای اوپک تأکید دارند. در واقع آنهایی که باید بدانند ایران جایگاه دوم را دارد و آمار ونزوئلا صحیح نیست میدانند و از این آمار یک شبه استفاده نمیکنند. اما ما چه کردهایم؛ باید بدانیم که تغییر این آمار در اوپک کار سادهای نیست و باید با برگزاری جلسات و نشستهای مختلف در سطوح مدیریتی و کارشناسی توافق کشورهای دیگر را جلب کنیم و این امر نیز شامل زمان میشود. به طور کل باید گفت با واقعیتهای فعلی اوپک تلاش ایران غیر واقعبینانه خواهد بود و باید با زمان بسترها را ایجاد کرد.
*درست است که میگویند ایران به دلیل مسایل سیاسی موجود فعلاً قصد پیگیری و احقاق حق خود در اوپک را ندارد؟
نه اصلاً این امر واقعیت ندارد. ما این مسیر را شروع کردیم و در این مسیر باید حمایت دیگر کشورهای عضو را جلب کنیم و این امر نیز تنها با استدلالهای کارشناسی و علمی محقق میشود و ما نیاز به زمان داریم.
*اما گفته میشود خیلی از تصمیمها در اوپک به صورت توافقی میان چند کشور خاص و توافقهایی از این دست گرفته میشود که عربستان در القای تصمیمهای خودبه برخی از کشورها بسیار پیشتاز است؟
اینکه برخی از تصمیمها در اوپک به صورت بلوکی و اتحاد چند کشوری گرفته میشود را رد نمیکنم اما با این حال باید تأکید کنم این بلوک بندیها بیشتر در دهههای 70 و 80 میلادی در اوپک پر رنگ بوده در حالی که طی سالیان گذشته تقریباً سیاستهای اعضا به هم نزدیک ترشده و به ندرت شاهد تضاد در تصمیمگیریها هستیم. به گونهای که امروز شاهد هستیم که حتی عربستان که در دهه 70 و 80 میلادی طرفدار سهم بازار بود اما امروز طرفدار قیمت است. اما با این حال در هر سازمان و نهادی در سطح بینالملل این بلوکبندیها و اتحاد بیشتر برخی کشورها با یکدیگر مشاهده میشود و قطعاً اوپک نیز از این قائده مستثنی نیست.
*بحث پایبندی اعضای اوپک به تعهدات خود درخصوص تولید نیز این روزها بسیار داغ است. آیا اتحاد میان برخی از کشورها در اوپک میتواند دلیلی بر عدم پایبندی برخی از کشورهای عضو به تعهداتشان باشد؟
آماری که از منابع ثانویه همانند نشریات مختلف بینالمللی منتشر میشود تا آماری که از سوی منابع رسمی چون خود سازمان منتشر میشود بسیار متناقض است. اگر بخواهیم براساس آمار ثانویه جلو رویم بسیاری از اعضای اوپک به تعهداتشان پایبند نیستند در صورتی که آمار رسمی اوپک که ماهانه از سوی دولتها به این سازمان ارائه میشود حکایت از رعایت این اصول و تعهدات دارد. بسیاری از کشورها به این آمارهای ثانویه اعتراض دارند و این آمار را قابل قبول و استناد نمیدانند.
خبر ـ آذرجزایری
