تولید، سرمایه گذاری خارجی و بیکاری
بر اساس جدیدترین گزارش بانک جهانی از چشمانداز جهانی اقتصاد در سال ۲۰۱۱ حاکی از آن است که رشد ۱.۵ درصدی تولید ناخالص داخلی ایران «به دلیل انزوای اقتصادی روزافزون» احتمالا در سال جاری میلادی نیز افزایش چشمگیری نخواهد داشت. بر اساس این گزارش بانک جهانی که روز پنجشنبه گذشته منتشر شد، جمهوری اسلامی ایران سه سال پیدرپی یعنی از ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ را با نرخ رشد پایین پشت سر گذاشته است. در این گزارش نرخ رشد تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۰۸ حدود ۲.۳ درصد، در سال ۲۰۰۹ حدود ۱.۴ درصد، و در سال ۲۰۱۰ حدودا همین مقدار ثبت شده است.
به این ترتیب نرخ رشد ایران در سال ۲۰۱۰ کمتر از یک چهارم میانگین نرخ رشد در کشورهای در حال توسعه همچون ارمنستان، آذربایجان، و روسیه بوده است. این در حالی است که، بنا بر گزارش تازه بانک جهانی، افزایش بهای نفت در سال ۲۰۱۰ بسیار به نفع کشورهای در حال توسعه صادرکننده نفت تمام شده و به افزایش در نرخ رشد کلی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا انجامیده است.
در همین حال در گزارش بانک جهانی میانگین نرخ رشد ایران در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ سه درصد پیشبینی شده است. اما به نظر میرسد منابع داخلی ارزیابی نرخ رشد از بانک جهانی بدبینتر هستند. برای مثال، این منابع شاخص مذکور را برای سال ۱۳۸۷ فقط نیم درصد ارزیابی کردهاند. همین موضوع باعث شده است که بانک مرکزی ایران اصولا از انتشار نرخ رشد کشور خودداری کند. به گفته منابع خبری داخل ایران، عامل اصلی این وضعیت اختلافی است که بین بانک مرکزی و وزارت صنایع جمهوری اسلامی بر سر ارزیابی نرخ رشد به وجود آمده است.
بانک جهانی در گزارش تازه خود از چشمانداز اقتصادی سال ۲۰۱۱ پیشبینی کرده است که پس از افزایش ۳.۳ درصدی در سال ۲۰۱۰، کشورهای در حال توسعه در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در سال ۲۰۱۱ شاهد افزایش ۴.۳ درصدی و در سال ۲۰۱۲ افزایش ۴.۴ درصدی خواهند بود. در همین حال بانک جهانی در گزارش خود پیشبینی کرده است که کشورهای در حال توسعه در سال ۲۰۱۰ هفت درصد، در سال ۲۰۱۱ شش درصد، و در سال ۲۰۱۲ حدود ۶.۱ درصد رشد داشته باشند. به این ترتیب رشد در این کشورها از رشد در کشورهای با درآمد بالا بسیار بیشتر خواهد بود. پیشبینی بانک جهانی برای رشد کشورهای دارای درآمد بالا چنین است: ۲.۸ درصد در سال ۲۰۱۰، ۲.۴ در سال ۲۰۱۱ و ۲.۷ در سال ۲۰۱۲.
همچنین بانک جهانی در جدیدترین گزارش نیم سالانه چشمانداز اقتصادی جهانی، کاهش حدود چهار درصدی سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران در سال ۲۰۱۰ را برآورد کرد. بر اساس اعلام بانک جهانی، سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران در سال ۲۰۱۰ به دو میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار رسید که ۳.۸۴ درصد نسبت به سه میلیارد و ۱۶ میلیون دلار در سال ۲۰۰۹ کاهش داشته است. طبق آمار انتشار یافته از سوی بانک جهانی، سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران در سال ۲۰۰۸ به میزان یک میلیارد و ۶۱۵ میلیون دلار و در سال ۲۰۰۷ به میزان یک میلیارد و ۶۷۰ میلیون دلار بوده است.
واحد اطلاعات کونومیست نیز در گزارش ماه دسامبر ۲۰۱۰ خود عنوان کرده بود که سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران طی سال گذشته سه میلیارد و ۲۰ میلیون دلار بوده است که این شاخص در سال جاری با یک میلیارد و ۳۳۰ میلیون دلار کاهش به یک میلیارد و ۶۹۰ میلیون دلار خواهد رسید که ۰.۴۱ درصد تولید ناخالص داخلی است. به اعتقاد این موسسه طی سالهای آتی ورود سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران نوسان خواهد داشت بهطوری که انتظار میرود در سال آتی یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه مستقیم خارجی وارد کشور شود.
تازهترین گزارش واحد اطلاعات اکونومیست نشان میدهد که نرخ بیکاری ایران در سال جاری به ۱٣.۲ درصد افزایش خواهد یافت. اکونومیست نیز در گزارش ماه دسامبر ۲۰۱۰ با تاکید دوباره بر آمارهای پیشین خود نیروی کار ایران در سال گذشته را ۲۵ میلیون نفر و نرخ بیکاری را ۱۲.۹ درصد اعلام و پیشبینی کرد که این شاخصها در سال جاری به ترتیب ۲۵ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر و ۱٣.۲ درصد خواهد بود انتظار میرود طی دو سال آینده نیروی کار ایران به ترتیب معادل ۲۶ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر و ۲۷ میلیون نفر باشد که این شاخص برای نرخ بیکاری معادل ۱۴.۱ و ۱۵ درصد خواهد بود در سال ۱٣۹۲ شمار افراد دارای شغل ایران به ۲۷ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر خواهد رسید که این میزان برای سال ۱٣۹٣ معادل ۲٨ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر پیشبینی شده است.
در همین حال عنوان شده است که نرخ بیکاری در سال ۱٣۹۲ برابر با ۱۵ درصد خواهد بود که با اندکی افزایش در سال پس از آن به ۱۵.۵ درصد میرسد. سال ۱٣۹۴ سالی است که برای نیروی کار و نرخ بیکاری به ترتیب رقمهای ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر و ۱۵.۱ درصد پیشبینی شده است.